Lịch sử ngành Y học cổ truyền Việt Nam: Cột mốc quan trọng

Lịch sử ngành Y học cổ truyền Việt Nam đã được hình thành từ lâu đời. Từ thuở sơ khai với những bài thuốc dân gian cho đến hiện tại hình thành một hệ thống y học mang bản sắc riêng. Y học cổ truyền đã và đang ngày càng khẳng định vai trò trong chăm sóc sức khỏe cộng đồng. Cùng Hội điều dưỡng tìm hiểu lịch sử ngành trong bài viết sau đây. 

Lịch sử ngành Y học cổ truyền Việt Nam giai đoạn cổ đại 

Lịch sử ngành y học cổ truyền Việt Nam đã bắt đầu từ rất lâu đời. Từ nhiều câu chuyện xa xưa, khoảng 5000 năm TCN, Thần Nông đã hướng dẫn nhân dân ta chữa bệnh bằng các loại cây cỏ. Đến thời kỳ Hồng Bàng (2879 – 258 TCN), tổ tiên người Việt đã biết dùng vỏ lựu, cánh kiến, ngũ bội tử để nhuộm răng. 

Thời kỳ Văn lang, rất nhiều thuốc nguồn gốc thực vật hay động vật đã được ứng dụng, tiêu biểu có thể kể đến là sắn dây, gừng, lá lốt, quế, sả,… 

Thời Bắc thuộc ( năm 207 TCN – 905 SCN)

Lịch sử Y học cổ truyền Việt Nam ghi nhận nước ta chịu ách đô hộ của phong kiến Trung Quốc. Nhiều loại thảo dược quý đều bị cướp bóc và mang về chính quốc. 

Trong thời gian này, nền Y học cổ truyền nước ta có sự giao lưu với Trung Quốc. 

Thời kỳ phong kiến (năm 938 – 1884) 

Dưới đây là thông tin về lịch sử ngành y học cổ truyền Việt Nam trong thời kỳ phong kiến mà chúng tôi đã tìm hiểu và trình bày lại. 

Triều Ngô, Đinh, Lê, Lý (năm 938 – 1224) 

Sau khi nền độc lập được khẳng định, triều đại Ngô, Đinh, Lê thay nhau cai trị. Tuy nhiên, không có nhiều ghi chép lịch sử về lĩnh vực Y tế trong thời gian này. Đến thời Lý, lịch sử ngành Y học cổ truyền Việt Nam mới có sự thay đổi rõ ràng. 

Thái Y Viện được mở ra chăm sóc sức khỏe cho vua chúa. Sự kiện đặc biệt là năm 938 vua Lý Thần Tông bị bệnh và mọc lông dài đã được chữa khỏi bằng cách sử dụng nước bồ hòn. 

Y học triều nhà Trần (năm 1225 – 1399) 

Đây được coi là thời kỳ hoàng kim trong lịch sử ngành Y học cổ truyền Việt Nam. Năm 1261, khoa thi đầu tiên tuyển lương y vào Thái Y Viện đã diễn ra.

Việc đào tạo thầy thuốc, cấp phát dược liệu được chú trọng. Cùng với đó, việc chữa bệnh bằng châm cứu cũng ngày càng được tin dùng.  Thời kỳ này xuất hiện rất nhiều gương mặt tiêu biểu như Phạm Công Bân, Đại danh Y thiền sư Tuệ Tĩnh,..

Thời nhà Hồ và thời thuộc Minh (năm 1400 – 1427) 

Ở giai đoạn này, rất nhiều chủ trương để chữa bệnh được đưa ra, tiêu biểu là việc lập Quảng tế thự, tổ chức cơ sở chữa bệnh tại địa phương,..

>>>Xem thêm: Điều dưỡng viên có được tiêm không? Giải đáp chi tiết 

Ngành y thời Hậu Lê (năm 1428 – 1788) 

Đời Vua Lê Nhân Tông trị vì (năm 1460 – 1479) đã chính thức ban hành quy chế làm thuốc, quy định về Y đức, quản lý vệ sinh thực phẩm,…

Trong thời kỳ này, có một danh ý rất nổi tiếng và được biết đến với hiệu Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác. Ông để lại cho nền Y học cổ truyền Việt Nam nhiều kinh nghiệm, kiến thức quý báu. 

Triều Tây Sơn (năm 1789 – 1802) 

Nước ta bị chia cắt, Trịnh – Nguyễn phân tranh. Ở Đàng Trong, kinh tế có sự giao lưu hội nhập. Nhân dân có thể trao đổi nhiều vị thuốc quý như Ngưu tất, Quy bản, Xuyên sơn giáp,… 

Thời kỳ cận đại (Thế kỷ XVII – XX sau công nguyên) 

Ở thời kỳ này, lịch sử ngành y học cổ truyền Việt Nam có sự đổi mới rõ rệt:

Tìm hiểu về y học thời nhà Nguyễn (năm 1802 – 1905) 

Vua chúa dựa vào thực dân Pháp để đổi Tế sinh đường thành Ty lương y. Người khuyết tật sẽ được nuôi dưỡng tại Dưỡng tế sự ở các tỉnh. 

Năm 1865, vua Tự đức mở trường dạy bốc thuốc tại Huế. Vua cũng đưa ra nhiều quy chế riêng về nghề Y, xử phạt thầy thuốc làm tử vong hay nguy hiểm tính mạng con người. 

Thời Pháp thuộc (năm 1884 – 1945) 

Trong lịch sử Y học cổ truyền Việt Nam, đây là thời gian thực dân Pháp đưa Y học phương Tây vào nước ta, Y học dân tộc bị giải tán. Chính sách ngu dân này thể hiện sự coi thường YHCT và để đồng hóa nhân dân. 

Từ sau Cách mạng tháng 8 đến hiện tại 

Kháng chiến kết thúc và giành được chính quyền, Đảng và Nhà nước chính thức dành nhiều nguồn lực để tiếp tục phát triển Y học cổ truyền. Dưới chính quyền Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, Bộ Y tế đã thành lập Phòng Đông Y chuyên trách nghiên cứu về Y học cổ truyền. 

Bác Hồ cũng rất quan tâm đến vấn đề kết hợp Y học hiện đại và Y học cổ truyền. 

Nhiều chỉ thị, chính sách được đưa ra nhằm phát triển ngành Y học cổ truyền. Nhiều trường đào tạo được mở nhằm đảm bảo nhân lực Y tế nói chung và Y học cổ truyền nói riêng. 

Lời kết 

Bài viết trên đây đã giới thiệu đến bạn sơ lược về lịch sử ngành Y học cổ truyền Việt Nam. Trải qua nhiều năm hình thành và phát triển, ngành Y học cổ truyền không chỉ đơn giản là phương pháp chữa bệnh hiệu quả, mà còn phản ánh trí tuệ, kinh nghiệm sống, tinh thần nhân đạo sâu sắc của người Việt. Trong bối cảnh ngày này, việc bảo tồn, phát huy tinh hoa của YHCT là nhiệm vụ quan trọng để xây dựng một nền y học toàn diện.