Tổng hợp 6 loại thuốc khử hàn phổ biến, dễ tìm hiện nay 

Thuốc khử hàn là chỉ những loại thuốc có tác dụng ôn trung (hay làm ấm bên trong cơ thể), thông kinh, hoạt lạc, giảm đau, thông mạch. Trong Đông y có rất nhiều vị thuốc có tác dụng ôn trung tán hàn, làm ấm cơ thể và khôi phục dương khí. Trong bài viết này, cùng Hội điều dưỡng tìm hiểu về TOP 6 vị thuốc phổ biến và được sử dụng nhiều hiện nay ngay. 

Các trường hợp phổ biến dùng thuốc khử hàn 

Thuốc khử hàn thường được dùng trong các trường hợp sau: 

• Chân dương hư (tâm thận dương hư) với các triệu chứng tiêu biểu: Chân tay lạnh, thân nhiệt hạ, sôi bụng, di tinh, sống phân,…
• Hàn tà nhập lý, tạng phủ (hay trúng hàn): Bụng đau dữ dội, quằn quại, nôn, người rét run, chân tay co quắp, mạch muốn tuyệt,…

Phân loại thuốc khử hàn chi tiết

Dựa theo tính chất và tác dụng, có thể chia thuốc khử hàn thành 2 loại là thuốc ôn trung và hồi dương cứu nghịch. 

Thuốc hồi dương cứu nghịch ngoài công dụng làm ấm cơ thể, còn có khả năng lấy lại phần dương khí của cơ thể đã bị suy thoái. Tùy từng chứng bệnh cụ thể mà khi dùng thuốc có thể tiến hành phối ngũ cho thích hợp. 

Chẳng hạn, khi có hàn ngưng khí trệ thì bổ sung thêm thuốc hành khí. Còn khi hàn thấp, có thể kết hợp thêm thuốc hóa thấp, lợi thấp; hư nhược tỳ vị phối với thuốc kiện tỳ. 

Do bản chất thuốc có vị cay nồng, kích thích. Vì thế, không nên dùng thuốc này cho các cơ thể can dương cường thịnh, âm hư hỏa vượng. Đặc biệt, phụ nữ có thai không nên sử dụng, nếu muốn sử dụng phải tuyệt đối thận trọng và có sự cho phép của thầy thuốc. 

TOP 6 loại thuốc khử hàn phổ biến hiện nay

Dưới đây là top các cây thuốc có tác dụng khử hàn phổ biến. Đọc và tìm hiểu. 

Thuốc khử hàn ôn trung 

Nhóm thuốc này có tác dụng làm ấm cơ thể khi nội hàn quá thịnh, giảm đau, kiện từ, hành khí tiêu ứ tích. 

Thảo quả ( hay Fructus Amomi aromatici)

Thảo quả là một dược liệu tiêu biểu trong nhóm ôn trung của thuốc khử hàn. Công dụng của thảo quả: 

• Làm ấm từ bên trong cơ thể, giảm đau; dùng với trường hợp do hàn thấp tích lại, dẫn đến đau bụng, trướng bụng; khi dùng có thể kết hợp thêm với hoắc hương, hậu phác, thành bì, bán hạ. 
• Tiêu thực, kiện tỳ vị; dùng trong bệnh tỳ vị hư nhược, ăn không tiêu, đau bụng, nôn lợm.
• Trị sốt rét; thường dùng với người bệnh sốt rét sốt ít rét nhiều hoặc chỉ rét mà không sốt; khi dùng có thể phối hợp cùng với thường sơn, binh lang. 

Liều dùng mỗi lần: 2-8g

Lưu ý rằng những người không có hàn thấp thực tà thì không nên dùng. 

Củ riềng (cao lương khương) 

Công năng của củ riềng:

• Dùng khi bị đau bụng do lạnh, bụng đầy trướng, ỉa chảy, tiêu hóa bất chấn; có thể phối hợp với hương phụ hoặc hoắc hương, đại hồi, quế nhục.
• Giải nhiệt, giải độc, dùng trong trường hợp sốt do hàn hoặc sốt rét. 

Liều dùng: 4-8g

Những người âm hư hỏa vượng, đang bị táo bón không nên dùng. 

Đinh hương ( hay Flos syzygii aromatici)

Công năng: 

• Dùng khi đau bụng do sôi bụng, ỉa chảy, hàn; phối cùng can khương, thị đế và các vị thuốc hóa thấp khác để chữa viêm đại tràng. 
• Giảm đau: Dùng trong các bệnh đau răng lợi; có thể phối cùng thế tân, bạc hà, bạch chỉ hoặc ngậm riêng đinh hương đều được. 

Liều dùng: 2-6g 

>>>Xem thêm: Thuốc kháng sinh Vancomycin: Tác dụng, cách dùng

Xuyên tiêu ( tên gọi khác là Fructus Zanthoxyli) 

Công năng: 

• Dùng khi bụng ngực cảm thấy đau lạnh, đau bụng lỵ; nên kết hợp với đẳng sâm, can khương; 
• Dùng khi bị đau bụng do giun. Nếu có giun đũa đau bụng nôn nhiều thì phối cùng hoàng liên, hoàng cầm, cam khương, ô mai, chỉ thực, đảng sâm, bán hạ. 

Liều dùng: 4-8g

Không dừng khi bị chứng âm hư hỏa vượng. 

Thuốc hồi dương cứu nghịch 

Dưới đây là những dược liệu phổ biến trong nhóm hồi dương cứu nghịch của thuốc khử hàn. 

Phụ tử chế ( hay Radix Aconiti lateralis praeparata) 

Từ sinh phụ tử, sau khi chế biến sẽ thu được phụ tử chế với nhiều tên khác nhau như hắc phụ, bạch phụ, diêm phụ. Phụ tử chế được chế từ những củ nhánh của cây Aconitum carmichaeli Debx. 

Công dụng: 

• Dùng khi tâm thận dương hư, mô hôi vã nhiều, nôn nhiều, người lạnh toát, chân tay co quắp, mạch nhỏ muốn tuyệt, phối với can khương, cam thảo, nhân sâm. 
• Dùng khi bị phong thấp, đau nhức xương khớp, tay chân lạnh, đau nhức, có thể kết hợp cùng quế chi, can khương. 
• Dùng với bệnh nhân viêm thận mãn tính hoặc chức năng thận kém, dương khí không đủ, lưng gối đau lạnh, đặc biệt phù hợp với những người già cả chức năng thận kém, tay chân phù nề. 

Liều dùng: 4-12g. 

Những người âm hư dương thịnh, trẻ em dưới 15 tuổi và phụ nữ có thai không được dùng. 

Quế nhục (Cortex cinnamomi) 

Công năng: 

• Hồi dương, dùng khi dương hư nhược, tay chân lạnh; kết hợp cùng cẩu tích, phụ tử, can khương. 
• Khử hàn giảm đau nhức, thông kinh lạc; dùng với bệnh nhân bị đau bụng do hàn nhập lý, nôn mửa; dùng quế mài lấy nước uống hoặc hãm với nước sôi.
• Ấm thận hành thủy; dùng với trường hợp dương khí hư nhược, tiểu tiện khó khăn, mu bàn chân phù nặng. 

Liều dùng: 2-6g

Phụ nữ có thai, người âm hư dương thịnh tuyệt đối không được dùng. 

Lời kết

Bài viết trên đây đã giới thiệu đến bạn top các loại thuốc khử hàn và công dụng của từng dược liệu. Hy vọng qua những chia sẻ trên, bạn đã chọn được loại dược liệu phù hợp với tình trạng của bản thân. Trước khi sử dụng, hãy tham khảo ý kiến của thầy thuốc, bác sĩ để đảm bảo an toàn cho bản thân và đạt hiệu quả tốt nhất nhé.