Thuốc dược liệu: Nguồn gốc, ưu điểm và cách sử dụng 

Thuốc dược liệu là để chỉ những loại thuốc có thành phần chính từ động vật, thực vật hoặc vi sinh vật kết hợp thêm các loại hóa chất, sinh học. Được nghiên cứu, phát triển, sản xuất dựa trên nền tảng khoa học. Đồng thời được thử nghiệm lâm sàng, thử nghiệm độc tính, hiệu quả,… trước khi đưa vào sản xuất nhiều và đưa đến tay khách hàng.  

Thuốc dược liệu là gì? 

Để hiểu rõ loại thuốc này là gì, bạn cần nắm được dược liệu là gì. Dược liệu là nguyên liệu làm thuốc có nguồn gốc từ tự nhiên (thực vật, động vật, khoáng vật) đủ tiêu chuẩn làm thuốc.

Nói cách khác, dược liệu là toàn bộ bộ phận của một cây, một con vật hoặc một vài bộ phận từ chúng. 

Thuốc dược liệu là tên của những loại thuốc có thành phần từ dược liệu và có tác dụng dựa trên bằng chứng khoa học rõ ràng, trừ các loại thuốc cổ truyền. Điều này đã được giải thích chi tiết tại khoản 7 Điều 2 Luật Dược 2016. 

Hiểu đơn giản hơn, thuốc dược liệu có thành phần chính là dược liệu và bổ sung thêm thành phần hóa học, sinh học, theo tỷ lệ  được tính toán cụ thể, kỹ càng. 

Công dụng của thuốc từ dược liệu trong chữa trị bệnh đã được các công trình nghiên cứu khoa học từ chuyên gia nghiên cứu và chứng minh. Bên cạnh tác dụng chữa trị bệnh, sản phẩm còn chứa rất nhiều thành phần giàu dinh dưỡng, giúp hồi phục sức khỏe tốt hơn. 

3 nguồn thuốc dược liệu chính hiện nay 

Thuốc dược liệu đang dần phát triển cả về số lượng và chất lượng qua quá trình tìm kiếm giải pháp chữa bệnh cho con người.

Rất nhiều nguồn dược liệu đã được tìm ra, sử dụng làm thuốc và ứng dụng hiệu quả vào việc chữa bệnh. Dưới đây là một số nguồn chính của loại thuốc này:

Các loài thực vật

Đây là nguồn nguyên liệu chính được ứng dụng để làm thuốc trong y học hiện đại. Các loại dược liệu từ thực vật thường có thể tìm thấy trong tự nhiên.

Về sau, do độ khan hiếm, con người sẽ gieo trồng và thu hái. Nhân dân ta thường gọi dược liệu thực vật bản địa là thuốc Nam. Những loại đi nhập từ Triều Tiên, Trung Quốc là thuốc Bắc. 

Một số loại dược liệu nổi tiếng được điều chế thành thuốc dược liệu là kim tiền thảo, cà gai leo, dây thìa canh,…

Hay một số dược liệu đã quá quen thuộc với người dân Việt Nam như: Quế, tỏi, bạc hà, nghệ, hương thảo,.. Ngoài ra, còn một số hoạt chất sinh học phân lập từ thực vật như atropin, ephedrine, morphine, cafein. 

>>>Xem thêm: Thực trạng ngành điều dưỡng hiện nay [Mới nhất 2024]

Các loài động vật 

Mặc dù không phổ biến như thuốc dược liệu có nguồn gốc từ thực vật nhưng các loài động vật vẫn được ứng dụng khá nhiều trong y học.

Một số loại nguyên liệu làm thuốc tiêu biểu có thể kể đến là cả con (tắc kè, rắn,..) hoặc một bộ phận của động vật (sữa ong chúa, mề gà, mai mực,…). Thuốc làm từ các nguyên liệu này được chứng minh là mang đến hiệu quả điều trị cao với sức khỏe con người. 

Trong đó, có trường hợp đặc biệt của loại dược liệu tên đông trùng hạ thảo. Theo nghiên cứu, đây không phải là một loài thực vật cũng không phải loài động vật cụ thể. Thực tế, nó là một loại dạng ký sinh giữa trứng của loài bướm và nấm bám vào và sống ký sinh. 

Các loại vi sinh vật 

Vi sinh vật là để chỉ những loài có khả năng tổng hợp, chuyển đổi các chất thành dạng có dược tính. Trường hợp thường thấy nhất ở các loại vi sinh vật này là lên men.

Các sản phẩm thuốc có nguồn gốc từ các loại vi sinh vật đã được chứng minh là có công dụng trong việc chữa trị bệnh. 

Ưu điểm nổi bật của thuốc dược liệu 

Thuốc từ dược liệu đã và đang trở thành xu hướng phát triển mạnh. Không chỉ được ưa chuộng ở nước ta mà còn ở rất nhiều nước khác trên thế giới. Những ưu điểm nổi bật của loại thuốc này có thể kể đến là:  

• Thứ nhất, đa số dược liệu có độc tính thấp và ít tác dụng phụ. Nhiều nghiên cứu đã đã chứng minh các loại thảo dược an toàn với cơ thể người khi dùng đúng liều lượng. 
• Thứ hai, thuốc dược liệu có tác dụng toàn diện, có khả năng cân bằng và tăng cường chức năng của nhiều cơ quan trọng cơ thể. Chẳng hạn, đông trùng hạ thảo vừa có tác dụng cải thiện chức năng gan, thận, phổi vừa có tác dụng tăng cường miễn dịch. 
• Thứ ba, nhiều loại thuốc từ dược liệu có khả năng tăng cường sức đề kháng của cơ thể, phòng ngừa bệnh tật, kéo dài tuổi thọ. 

Cách sử dụng thuốc dược liệu 

Chủ yếu thuốc có nguồn gốc từ dược liệu sẽ được bào chế theo kỹ thuật tân tiên và cho ra dạng dùng như thuốc tân dược, tiêu biểu là viên nén, viên nang, thuốc tiêm, hỗn hợp uống,..

Mỗi loại thuốc sẽ có cách sử dụng và phù hợp với các đối tượng khác nhau. Vì vậy, bạn cần tham khảo ý kiến của thầy thuốc trước khi sử dụng để đạt được hiệu quả tốt nhất, cũng như tránh các rủi ro.

Đặc biệt, tuân thủ liều lượng đúng theo khuyến cáo từ nhà sản xuất hoặc chỉ định từ bác sĩ. 

Lời kết 

Bài viết trên của Hội điều dưỡng đã giải đáp chi tiết thuốc dược liệu là gì và các vấn đề xoay quanh nó. Xu hướng sử dụng thuốc từ dược liệu đang ngày càng gia tăng bởi những ưu điểm vượt trội về tính an toàn, hiệu quả điều trị và khả năng phòng bệnh nó mang lại. Tuy nhiên, trước khi sử dụng, hãy tham khảo ý kiến của bác sĩ để đạt được hiệu quả tốt nhất, bạn nhé.