Nguyên tắc truyền dịch cơ bản nhân viên y tế cần nắm được 

Việc tuân thủ nghiêm ngặt các nguyên tắc truyền dịch là điều bắt buộc với các nhân viên y tế để đảm bảo truyền dịch an toàn và hiệu quả. Trong bài viết này, cùng chúng tôi tìm hiểu được các nguyên tắc quan trọng khi truyền dịch để giảm bớt rủi ro ngay. 

Nguyên tắc truyền dịch để đảm bảo an toàn 

Dưới đây là các nguyên tắc khi thực hiện nhân viên y tế cần nắm được. 

Xác định đúng chỉ định truyền dịch 

Nguyên tắc truyền dịch đầu tiên nhân viên y tế cần tuân thủ là xác định đúng chỉ định truyền dịch. 

Không phải ai khi thấy mệt mỏi hoặc bị ốm đều cẩn truyền dịch. Việc truyền dịch chỉ nên áp dụng theo chỉ định của bác sĩ trong những trường hợp thực sự cần thiết sau: 

• Người bệnh bị mất nước nghiêm trọng: Người bệnh mắc các bệnh tiêu chảy (như tả, nhiễm trùng tiêu hóa) hoặc nôn ói liên tục, bị bỏng nặng, sốt cao mất nước, người bị tắc nghẽn đường tiêu hóa không thể bổ sung nước bằng đường uống. Truyền dịch trong trường hợp này có khả năng bù lại lượng nước và điện giải đã mất, duy trì huyết áp. 
• Người bệnh không thể ăn uống qua đường tiêu hóa: Bệnh nhân suy kiệt nghiêm trọng hoặc không thể ăn uống qua đường tiêu hóa được, hoặc người bệnh ở khoa nằm ở khoa hồi sức cấp cứu với tình trạng không thể tiêu hóa. Truyền dịch cho những đối tượng này là điều cần thiết để cơ thể có đủ dưỡng chất duy trì sức khỏe. 
• Truyền dịch là thuốc: Đây là trường hợp người bệnh cần đưa thuốc trực tiếp vào cơ thể, như các loại thuốc kháng sinh, hóa chất trị ung thư, thuốc nâng huyết áp, thuốc lợi tiểu, thuốc cần pha vào dịch truyền khác. Phương pháp này thường dùng với bệnh nhân bị sốc nhiễm khuẩn, suy tim, cơn tăng huyết áp, bệnh nhân bị nhiễm độc,…

Ngoài ra, cần lưu ý việc truyền dịch tĩnh mạch chống chỉ định trong các trường hợp như: Người bệnh bị suy tim, huyết áp tăng, người khỏe mạnh không cần phải truyền dịch. 

Lựa chọn loại dịch truyền phù hợp với bệnh nhân  

>>>Xem thêm: Quy trình truyền dịch của Bộ Y tế: Hướng dẫn chi tiết A-Z

Nguyên tắc truyền dịch tiếp theo là lựa chọn loại dịch truyền phù hợp với tình trạng của người bệnh. Dịch truyền được chia thành 20 loại và người bệnh cần thực hiện xét nghiệm để xác định được chính xác loại dịch cần truyền để tránh biến chứng đáng tiếc. 

Dịch truyền sẽ được chia thành 3 nhóm cơ bản sau: 

• Bổ sung dinh dưỡng cho cơ thể: Gồm glucose các loại 5%, 10%, 20%, 30%, các loại dung dịch chứa vitamin, chất béo, chất đạm. 
• Bổ sung cho cơ thể nước và chất điện giải: Nhiều loại dung dịch lactate ringer, bicarbonate natri 1,4%, natriclorua 0,9%… dùng cho người bệnh bị mất máu, mất nước. 
• Bù albumin: Dung dịch đặc biệt như huyết tương, chứa albumin, dung dịch dextran,  haes-steril, gelofusine hay dung dịch cao phân tử,… đều được dùng trong trường hợp người bệnh cần bù nhanh albumin hoặc lượng dịch tuần hoàn trong cơ thể.

Tuân thủ kỹ thuật truyền dịch 

• Bước 1: Nhân viên y tế đọc kỹ nhãn và kiểm tra dịch truyền, xác định đã đúng các thông tin như chất dịch, số lượng, thời gian sử dụng. Dùng bút ghi đầy đủ thông tin lên thân chai. 
• Bước 2: Gắn lồng treo và mở chai truyền. Cầm đầu dây truyền dịch vào chai, đầy khí bằng cách khóa lại. 
• Bước 3: Bóp đầu cao su đến khi dịch chảy xuống ½ bầu chai. Mở khóa để dịch chảy từ từ vào bồn hoạt động đến khi dây không còn khí thì tiến hành khóa lại. 
• Bước 4: Nhân viên y tế hướng dẫn người bệnh nằm ở tư thế thích hợp, tiến chọn vị trí tiêm. 

• Bước 5: Kê gối hoặc lót ở dưới cùng tiêm, buộc dây garo cách vùng tiêm 7-10cm. 
• Bước 6: Sát khuẩn vùng tiêm và dùng tay thuận cầm kim tiêm đưa vào tĩnh mạch ở góc 15-30 độ. Sau đó hạ kim xuống thấp vào sâu ⅔ chiều dài kim. Một tay giữ kim chui, tay còn lại bóp phần cao su mềm của dây xem máu có chảy ra không, có là đúng. Ngược lại không có máu thì chỉnh lại kim đến khi đúng tĩnh mạch. 
• Bước 8: Mở dây garo, mở khóa cho dịch chảy vào tĩnh mạch. Dặn người bệnh chú ý nếu thấy dịch không chảy hoặc hết dịch báo cáo cho nhân viên y tế. 
• Bước 9: Khi chai dịch gần hết thì khóa vòi lại, tháo băng keo, rút kim và dùng bông gòn tẩm ấn vào vùng tiêm. Dọn dẹp các dụng cụ y tế vào vị trí đúng sau khi truyền xong. 

Theo dõi quá trình truyền dịch để phát hiện kịp thời các biến chứng 

Dù truyền dịch là phương pháp được sử dụng phổ biến nhưng vẫn tiềm ẩn một số rủi ro nhất định. Nhân viên y tế cần phải theo dõi ít nhất 30 phút/lần để kịp thời phát hiện các tai biến khi truyền dịch. 

Lời kết

Việc truyền dịch cần tuân thủ các nguyên tắc để đảm bảo hiệu quả điều trị và hạn chế rủi ro. Hy vọng qua bài viết trên, bạn đã nắm được các nguyên tắc truyền dịch và có quyết định đúng đắn khi cần thiết. Nếu bạn quan tâm đến chủ đề này, hãy thường xuyên ghé qua website Hội điều dưỡng để học thêm nhiều bài viết hữu ích khác nhé.